قهوه اسپشیال یا اسپشیالیتی چیست؟
قهوه اسپشیال یا اسپشیالیتی به قهوهای اطلاق میشود که در تمام مراحل، از کاشت تا دمآوری، بالاترین استانداردهای کیفی را رعایت کرده باشد. این قهوهها از بهترین و با کیفیتترین دانهها انتخاب می شوند و توسط متخصصان ارزیابی میشوند و امتیاز 80 یا بالاتر را از 100 در تستهای تخصصی کسب می کند. قهوه اسپشیالیتی نتیجه ترکیب کشاورزی دقیق، فرآوری اصولی، رست تخصصی و ارزیابی کیفی است که همگی دست به دست هم میدهند تا تجربهای منحصربهفرد از نوشیدن قهوه فراهم شود.
اسپرسو تخصصی
عوامل مؤثر در اسپشیالیتی شدن قهوه
یک قهوه زمانی در دستهبندی اسپشیالیتی (Specialty Coffee) قرار میگیرد که مجموعهای از معیارهای کیفی را دارا باشد. این عوامل شامل مراحل مختلف از مزرعه تا فنجان هستند:
۱. خاستگاه و شرایط کشت قهوه
قهوه اسپشیالیتی معمولاً در ارتفاعات بالا و در شرایط آبوهوایی خاص کشت میشود. خاک غنی، بارندگی مناسب و دمای متعادل از عوامل اصلی ایجاد کیفیت بالای قهوه هستند.
۲. گونه گیاهی قهوه
بیشتر قهوههای اسپشیالیتی از گونه عربیکا هستند که طعمهای پیچیدهتر و عطر بیشتری دارند. انتخاب و پرورش گونههای خاص میتواند به طعم منحصربهفرد قهوه کمک کند.
۳. برداشت دقیق دان قهوه
دانههای قهوه اسپشیالیتی بهصورت دستی و فقط در زمان رسیدگی کامل برداشت میشوند.این انتخاب دقیق باعث یکنواختی کیفیت و جلوگیری از وجود دانههای معیوب میشود.
۴. فرآوری قهوه سبز
کیفیت فرآوری تأثیر مستقیم بر طعم و شفافیت پروفایل قهوه اسپشیالیتی دارد.
۵. رست تخصصی قهوه
دانههای اسپشیالیتی توسط رسترهای حرفهای و در رست روشن تا متوسط فرآوری میشوند. هدف از رست اسپشیال آشکار کردن ویژگیهای ذاتی دانههاست، نه پوشاندن آنها با طعم سوختگی.
۶. امتیازدهی تخصصی (Cupping Score)
قهوه برای قرار گرفتن در دسته اسپشیالیتی باید توسط متخصصین ارزیابی شود. اگر امتیاز بالاتر از ۸۰ از مجموع ۱۰۰ باشد، قهوه در رده اسپشیالیتی قرار میگیرد.
۷. تازگی رست
تازگی رست و آسیاب قهوه اهمیت زیادی دارد. قهوه اسپشیالیتی معمولاً در بازه کوتاه پس از رست مصرف میشود تا بهترین عطر و طعم ارائه گردد.
۸. شفافیت زنجیره تأمین
یکی از ویژگیهای قهوه اسپشیالیتی شفافیت در مسیر مزرعه تا فنجان است. مصرفکننده معمولاً میتواند اطلاعات مربوط به مزرعه، کشاورز، منطقه و روش فرآوری را بداند.
تفاوت قهوه اسپشیال و کامرشیال
قهوه کامرشیال معمولاً کیفیت پایینتر، رست تیرهتر و قیمت ارزانتری دارد. در مقابل قهوه اسپشیالیتی با تمرکز بر کیفیت، فرآوری دقیق و تنوع طعمی عرضه میشود. این تفاوت باعث میشود تجربه نوشیدن قهوه اسپشیالیتی بسیار متفاوتتر از قهوههای تجاری باشد.
قهوه اسپشیالیتی عربیکا
بیشتر قهوههای اسپشیالیتی از گونه عربیکا هستند. قهوه عربیکا به دلیل اسیدیته بالاتر، طعمهای متنوع، شیرینی طبیعی وعطر خاص منجر به تمایل بیشتر برای تهیه قهوه اسپشیالیتی از قهوه عربیکا شده است. دانههای عربیکا برای اسپشیالیتی بهصورت دقیق و تخصصی انتخاب میشوند.
بهترین روش دمآوری قهوه اسپشیالیتی :
- V60
- کمکس
- ایروپرس
- فرنچ پرس
- اسپرسو
معیارهای امتیازدهی قهوه اسپشیالیتی
- عطر و بو (Aroma/Fragrance)
- طعم (Flavor)
- طعم یاد (Aftertaste)
- اسیدیته ( (Acidity
- بادی (Body)
- تعادل (Balance)
- شیرینی (Sweetness)
- تمیزی فنجان (Clean Cup)
- یکنواختی (Uniformity)
- امتیاز کلی (Overall)
رست قهوه اسپشیالیتی
قهوه اسپشیالیتی پس از برداشت و فرآوری در مرحلهای حیاتی به نام رست یا برشتهکاری قرار میگیرد. در این فرآیند، دانههای سبز قهوه تحت حرارت کنترلشده قرار میگیرند تا ویژگیهای عطری و طعمی آنها آشکار شود. کیفیت رست بهطور مستقیم بر تجربه نهایی در فنجان تأثیر میگذارد و یکی از مهمترین بخشهای زنجیره قهوه اسپشیالیتی محسوب میشود. برای لذتبردن از قهوه اسپشیالیتی واقعی، بهترین انتخاب رست لایت تا مدیوم است. این محدوده برشتهکاری به شما امکان میدهد طعمهای منحصربهفرد مبداهای مختلف مانند اتیوپی، کلمبیا یا گواتمالا را بهطور کامل تجربه کنید و تفاوت قهوه اسپشیالیتی با قهوههای تجاری یا معمولی را درک نمایید. رست قهوه اسپشیالیتی باید بهگونهای انجام شود که ویژگیهای ذاتی دانه شامل شیرینی طبیعی، اسیدیته متعادل و عطرهای میوهای یا گلی حفظ شود.
انواع قهوه اسپشیالیتی میکافه
- قهوه اسپشیالیتی کلمبیا
- قهوه اسپشیالیتی اتیوپی
- قهوه اسپشیالیتی السالوادور
- قهوه اسپشیالیتی رواندا
- قهوه اسپشیالیتی کاستاریکا
- قهوه اسپشیالیتی گواتمالا
- و ...





