چگونه اسپرسو غلیظ درست کنیم؟ + دلایل آبکی شدن اسپرسو

چگونه اسپرسو غلیظ درست کنیم

برای تهیه اسپرسو غلیظ، باید حواستان به نسبت قهوه ورودی و اسپرسوی خروجی، درجه آسیاب، دوز قهوه و زمان عصاره گیری باشد. اگر آب خیلی سریع از قهوه رد شود یا وزن خروجی بیشتری بگیرید، شات رقیق و آبکی می‌شود. بهتر است به‌جای حدس زدن، مقدار قهوه‌ای که داخل پرتافیلتر می‌ریزید و وزن اسپرسویی که داخل فنجان می‌گیرید را با ترازو اندازه بگیرید. در این مطلب یاد می‌گیرید چطور اسپرسویی غلیظ و خوش طعم مثل کافه‌ها درست کنید و جلوی رقیق و آبکی شدن آن را بگیرید.

فهرست مطالب

چگونه اسپرسو غلیظ درست کنیم؟

برای تهیه اسپرسوی غلیظ‌، اول یک دستور ثابت داشته باشید. مقدار قهوه، وزن اسپرسوی خروجی و زمان عصاره گیری را مشخص کنید. بعد اگر شات رقیق و آبکی بود، هر بار فقط یک مورد را تغییر دهید. مثلا آسیاب را کمی ریزتر کنید یا وزن اسپرسوی خروجی را پایین بیاورید.

چگونه اسپرسو غلیظ درست کنیم

البته غلظت اسپرسو فقط به درجه آسیاب بستگی ندارد. مقدار قهوه، نسبت دم‌آوری، پخش یکدست قهوه، تمپ و ثابت بودن دمای آب هم نتیجه را تغییر می‌دهند. از نظر فنی هم هرچه کل مواد جامد محلول (Total Dissolved Solids یا TDS) در نوشیدنی بیشتر باشد، اسپرسوی غلیظ‌تری خواهید داشت. در ادامه به صورت گام به گام آموزش ساخت اسپرسو غلیظ را توضیح خواهیم داد.

نسبت قهوه به خروجی اسپرسو را تنظیم کنید

یکی از عواملی که روی غلیظ یا رقیق شدن اسپرسو اثر می‌گذارد، مقدار قهوه‌ای است که داخل پرتافیلتر می‌ریزید و وزن اسپرسویی که در فنجان می‌گیرید. به این نسبت، نسبت دم‌آوری (Brew Ratio) می‌گویند. مثلا اگر ۱۸ گرم قهوه داخل دستگاه بریزید و حدود ۳۶ گرم اسپرسو بگیرید، نسبت دم‌آوری تقریبی ۱:۲ دارید.

برای شروع، نسبت نزدیک به ۱:۲ یکی از رایج‌ترین حالت‌ها است. یعنی برای ۱۸ تا ۲۰ گرم قهوه، حدود ۳۶.۵ گرم اسپرسو گرفته می‌شود و عصاره گیری هم حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه طول می‌کشد. البته این اعداد قانون ثابت نیستند و بیشتر برای شروع تنظیم اسپرسو به درد می‌خورند.

مثلا اگر با ۱۸ گرم قهوه به‌جای ۳۶ گرم، حدود ۵۰ گرم اسپرسو بگیرید، نوشیدنی رقیق‌تر می‌شود. برعکس، اگر همان ۱۸ گرم قهوه را نگه دارید و خروجی کمتری بگیرید، اسپرسو غلیظ‌تر به نظر می‌رسد.

بیشتر بخوانید: هر کیلو چند شات قهوه می دهد؟

درجه آسیاب را براساس سرعت خروجی تنظیم کنید

اگر اسپرسو خیلی سریع خارج می‌شود و زود به وزن هدف می‌رسد، آسیاب قهوه بیش از حد درشت است. در این حالت، درجه آسیاب را کمی ریزتر کنید تا آب با سرعت کمتری از بستر قهوه عبور کند. برعکس، اگر جریان اسپرسو خیلی کند و قطره‌ای است، آسیاب ممکن است بیش از حد ریز باشد.

درجه آسیاب را به‌صورت مرحله‌ای تغییر دهید و بعد از هر تنظیم، دوباره زمان عصاره گیری و وزن خروجی را بررسی کنید. این کار کمک می‌کند بدون تغییر هم‌زمان چند متغیر، سریع‌تر به جریان مناسب و شات متعادل برسید.

دوز قهوه را با ظرفیت بسکت هماهنگ کنید

دوز ۱۸ گرم برای همه بسکت‌ها مناسب نیست، چون ظرفیت بسکت‌ها با هم فرق دارد. مقدار قهوه را براساس ظرفیت بسکت دستگاه تنظیم کنید تا بستر قهوه نه بیش از حد کم‌حجم باشد و نه بیش از حد فشرده شود.

اگر دوز قهوه کمتر از مقدار مناسب باشد، آب راحت‌تر از میان آن عبور می‌کند و شات می‌تواند سریع و رقیق شود. وقتی دوز مناسب را پیدا کردید، بهتر است آن را ثابت نگه دارید و برای تنظیم شات، سراغ متغیرهایی مثل درجه آسیاب و وزن خروجی بروید.

قبل از تمپ قهوه را داخل بسکت یکدست پخش کنید

اگر پودر قهوه در پرتافیلتر یکدست پخش نشده باشد و یک قسمت فشرده‌تر از بخش‌های دیگر باشد، آب از جایی رد می‌شود که مقاومت کمتری دارد. به این اتفاق چنلینگ قهوه (Channeling) می‌گویند و نتیجه آن می‌تواند یک اسپرسوی رقیق و با طعم نامتعادل باشد.

قبل از تمپ‌کردن، کلوخه‌های قهوه را باز کرده و پودر را به‌طور یکنواخت در پرتافیلتر پخش کنید. اگر سطح قهوه یکدست نباشد، آب هم به شکل یکنواخت از میان آن عبور نمی‌کند.

بیشتر بخوانید: قهوه برای سرماخوردگی خوب است یا بد؟

قهوه را صاف و یکنواخت تمپ کنید

تمپ‌کردن یعنی فشرده کردن قهوه آسیاب‌شده داخل پرتافیلتر قبل از شروع عصاره گیری تا سطح آن صاف و یکدست شود. در تمپ کردن، صاف و یکدست بودن سطح قهوه مهم‌تر از فشار خیلی زیاد است. اگر تمپ کج باشد، آب از بخشی که فشردگی کمتری دارد راحت‌ رد می‌شود و احتمال کانال‌زنی بالا می‌رود.

پس لازم نیست با تمام قدرت روی قهوه فشار بیاورید. فشار بیشتر اسپرسو را غلیظ‌تر نمی‌کند. مهم این است که سطح قهوه صاف باشد و هر بار با فشار و روش تقریباً یکسانی تمپ کنید.

وزن اسپرسو و زمان عصاره گیری را با هم تنظیم کنید

فقط به زمان عصاره گیری قهوه نگاه نکنید. برای شروع، می‌توانید ۱۸ گرم قهوه استفاده کنید و حدود ۳۶ گرم اسپرسو را در ۲۵ تا ۳۰ ثانیه بگیرید.

اگر همین ۳۶ گرم خیلی سریع، در ۱۵ تا ۲۰ ثانیه خارج شد، احتمالا باید درجه آسیاب، مقدار قهوه و پخش‌شدن آب در بستر قهوه را بررسی کنید. این زمان‌ها قانون ثابت نیستند و در نهایت، طعم و کیفیت شات نشان می‌دهد تنظیمات درست بودند یا نه.

دستگاه و پرتافیلتر را گرم کنید

قبل از گرفتن شات، چند دقیقه صبر کنید تا دستگاه کاملاً گرم شود. پرتافیلتر هم نباید سرد باشد، چون سرد بودن دستگاه یا پرتافیلتر می‌تواند دمای عصاره گیری را پایین بیاورد و نتیجه را تحت‌تاثیر قرار دهد.

از دانه تازه استفاده کنید

اگر مدت زیادی از برشته‌شدن دانه گذشته باشد، اسپرسو ممکن است عطر و طعم ضعیف‌تری داشته باشد. بهتر است قهوه را درست قبل از تهیه اسپرسو آسیاب کنید و دانه‌ها را دور از هوا، رطوبت و گرما نگه دارید. مقدار کرما هم فقط به تازگی وابسته نیست و نوع دانه، رست و شرایط عصاره گیری روی آن اثر دارند.

بیشتر بخوانید: کمربند قهوه چیست؟

دلایل آبکی شدن قهوه اسپرسو

اسپرسوی آبکی از تنظیم نامناسب شات یا عملکرد دستگاه ایجاد می‌شود. برای پیدا کردن علت، موارد زیر را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنید:

  • خروجی زیاد: اگر با همان مقدار قهوه، اسپرسوی بیشتری بگیرید، نوشیدنی رقیق می‌شود؛ پس وزن خروجی را کمی کمتر کنید.
  • آسیاب درشت: اگر قهوه خیلی درشت باشد، آب سریع از آن رد می‌شود؛ در این حالت آسیاب را کمی ریزتر کنید.
  • قهوه کم: اگر مقدار قهوه داخل بسکت کم باشد، آب راحت‌تر عبور می‌کند؛ دوز مناسب همان بسکت را استفاده کنید.
  • پخش نامناسب قهوه: اگر قهوه داخل بسکت یکدست نباشد، آب از بعضی قسمت‌ها سریع‌تر رد می‌شود؛ قبل از تمپ آن را یکنواخت پخش کنید.
  • تمپ کج: اگر سطح قهوه صاف نباشد، آب بیشتر از یک سمت عبور می‌کند؛ قهوه را صاف و یکنواخت تمپ کنید.
  • زمان عصاره گیری کوتاه: اگر شات خیلی زود آماده می‌شود، معمولاً آسیاب، مقدار قهوه یا پخش آن درست تنظیم نشده است.
  • دمای آب پایین: آب خیلی سرد نمی‌تواند مواد کافی از قهوه استخراج کند؛ دمای دستگاه را متناسب با قهوه تنظیم کنید.
  • قهوه کهنه: قهوه‌ای که مدت زیادی از برشته‌شدنش گذشته، عطر و طعم کمتری دارد؛ از دانه تازه‌تر استفاده کنید.
  • مشکل دما یا فشار دستگاه: اگر با تنظیمات یکسان هر بار نتیجه فرق می‌کند، ممکن است دستگاه دما یا فشار ثابتی نداشته باشد.
  • پرتافیلتر یا هدگروپ کثیف: چربی قهوه و رسوب می‌توانند جریان آب و طعم را تغییر دهند؛ این قسمت‌ها را مرتب تمیز کنید.

دلایل آبکی شدن اسپرسو

برای اسپرسو غلیظ چند گرم قهوه و چند گرم خروجی بگیریم؟

برای شروع، نسبت ۱:۲ انتخاب ساده‌ای است؛ یعنی وزن اسپرسوی خروجی تقریباً دو برابر مقدار قهوه خشک باشد.

دوز قهوه خروجی پیشنهادی برای شروع نسبت
۱۶ گرم ۳۲ گرم ۱:۲
۱۸ گرم ۳۶ گرم ۱:۲
۲۰ گرم ۴۰ گرم ۱:۲

البته این جدول قانون ثابتی برای همه قهوه‌ها نیست. اگر اسپرسو رقیق و آبکی شد، می‌توانید مقدار خروجی را کمی کمتر کنید و دوباره طعم آن را بچشید. باریستاها هم بسته به نوع قهوه از نسبت‌های مختلف استفاده می‌کنند و نسبت ۱:۲ بیشتر یک نقطه شروع رایج است.

اگر با آسیاب ریز هم اسپرسو آبکی است مشکل چیست؟

اگر درجه آسیاب ریز است ولی اسپرسو هنوز آبکی می‌شود، لازم نیست اول سراغ ریزترکردن آسیاب بروید. ممکن است وزن اسپرسوی خروجی زیاد باشد، قهوه کافی استفاده نکرده باشید، سطح قهوه خوب صاف نشده باشد، تمپ کج باشد یا دمای آب پایین باشد.

کانال‌زنی هم می‌تواند حتی با آسیاب ریز، بخشی از بستر قهوه را کم‌عصاره نگه دارد و شات را رقیق کند.

برای غلیظ شدن اسپرسو آسیاب مهم‌تر است یا وزن خروجی؟

اگر اسپرسو خیلی زود به وزن خروجی هدف می‌رسد، درجه آسیاب را کمی ریزتر کنید تا آب آهسته‌تر از قهوه عبور کند. اگر سرعت خروجی و زمان عصاره گیری مناسب است ولی اسپرسو هنوز رقیق به نظر می‌رسد، وزن خروجی را کمی کاهش دهید.

غلیظ شدن اسپرسو

فقط این دو کار را با هم انجام ندهید. هر بار یک تنظیم را تغییر دهید و نتیجه را ببینید. این کار کمک می‌کند راحت‌تر بفهمید مشکل از کجاست و کدام تغییر واقعاً نتیجه بهتری داده است.

آب ماندن روی قهوه داخل پرتافیلتر نشانه اسپرسوی آبکی است؟

نه. خیس یا گل‌آلود بودن تفاله فشرده قهوه (Puck) بعد از عصاره گیری، به‌تنهایی به این معنی نیست که اسپرسوی شما آبکی شده است. مقدار قهوه، فضای خالی بالای قهوه (Headspace)، اندازه بسکت، درجه آسیاب و حتی نوع دستگاه می‌توانند روی مقدار آب باقی‌مانده در تفاله اثر بگذارند.

اگر وزن اسپرسوی خروجی، سرعت جریان و طعم شات مناسب است، فقط به‌خاطر خیس بودن تفاله تنظیمات را تغییر ندهید.

برای تهیه اسپرسو غلیظ از یک دستور مشخص شروع کنید

برای تهیه اسپرسوی غلیظ، یک دستور ثابت داشته باشید و دوز، وزن خروجی و زمان عصاره گیری را ثبت کنید. اگر شات آبکی بود، ابتدا آسیاب و وزن خروجی را بررسی کنید و سپس سراغ توزیع قهوه و تمپ بروید. با این روش می‌توانید علت مشکل را راحت‌تر پیدا و همان شات موفق را دوباره تکرار کنید. همچنین در فروشگاه قهوه می کافه می‌توانید ترکیب‌های مختلف قهوه مخصوص اسپرسو را بررسی کنید و گزینه دلخواهتان را سفارش دهید.

خلاصه مقاله طرز تهیه اسپرسو غلیظ

برای تهیه اسپرسوی غلیظ باید دوز قهوه، وزن خروجی، درجه آسیاب و زمان عصاره گیری را به‌صورت هماهنگ تنظیم کنید. برای شروع می‌توانید نسبت ۱:۲، یعنی ۱۸ گرم قهوه و حدود ۳۶ گرم خروجی را امتحان کنید و اگر شات آبکی بود، ابتدا سرعت جریان و وزن خروجی را بررسی کنید. استفاده از دانه تازه، توزیع یکنواخت قهوه، تمپ صاف، دستگاه گرم و پرتافیلتر تمیز هم به داشتن اسپرسویی غلیظ، متعادل و خوش‌طعم کمک می‌کند.

منبع: sca.coffee ، happilycoffee.com

سوالات متداول

در ادامه به چند سوال رایج درباره این مقاله پاسخ می‌دهیم:

چرا قهوه اسپرسو خانگی آبکی می‌شود؟

در دستگاه‌های خانگی، آسیاب درشت، دوز نامناسب، وزن خروجی زیاد و آماده‌سازی ناهماهنگ پرتافیلتر از دلایل رایج اسپرسوی آبکی هستند. ابتدا وزن قهوه و خروجی و سرعت شات را بررسی کنید؛ اگر این موارد درست بودند، سراغ دما و عملکرد دستگاه بروید.

چرا قهوه اسپرسو کف نمی‌کند؟

لایه کف‌مانندی که روی اسپرسو می‌بینید، کرما (Crema) نام دارد. تازگی و نوع دانه قهوه، اندازه آسیاب و نحوه عصاره‌ گیری روی مقدار آن اثر می‌گذارند. کم بودن کرما همیشه به معنی بد بودن اسپرسو نیست؛ همان‌طور که کرمای زیاد هم نشان نمی‌دهد اسپرسو غلیظ‌ یا باکیفیت‌ است.

چرا شات اسپرسو آبکی می‌شود؟

اگر آب خیلی سریع از بستر قهوه عبور کند یا نسبت وزن خروجی به دوز قهوه زیاد باشد، شات رقیق می‌شود. در این شرایط، اول درجه آسیاب و دوز، سپس وزن خروجی و احتمال کانال‌زنی را بررسی کنید.

چطور قهوه اسپرسو رو غلیظ کنم؟

مقدار قهوه و وزن اسپرسوی خروجی را با ترازو اندازه بگیرید و یک نسبت دم‌آوری مشخص داشته باشید. اگر شات خیلی سریع آماده می‌شود، آسیاب را کمی ریزتر کنید؛ اگر سرعت مناسب است اما شات هنوز رقیق است، وزن خروجی را کمی کاهش دهید.

چرا قهوه در اسپرسوساز آبکی می‌شود؟

اگر تنظیم آسیاب، دوز، وزن خروجی، توزیع قهوه و تمپ درست است ولی شات همچنان آبکی می‌شود، خود دستگاه را بررسی کنید. دمای آب، پایداری فشار، رسوب و تمیزی هدگروپ و پرتافیلتر می‌توانند روی نتیجه اثر بگذارند.

سید مصطفی زرگران قمی

سید مصطفی زرگران قمی

من سید مصطفی زرگران قمی، بیش از یک دهه است که در حوزه قهوه تخصصی فعالیت می‌کنم؛ دانش قهوه را به‌صورت عملی و مستمر از زنجیره تامین تا رست تخصصی و ارزیابی کیفی آموخته‌ام. در مقالات می کافه تلاش می‌کنم تجربه‌های واقعی، دانش تخصصی و دیدگاهی مبتنی بر استانداردهای روز صنعت قهوه را با مخاطبان به اشتراک بگذارم تا انتخاب و درک بهتری از دنیای قهوه داشته باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره انتخاب قهوه برای کافه