اصطلاحات قهوه + راهنمای کامل اصطلاحات کافه داری

اصطلاحات قهوه

اصطلاحات قهوه فقط به اسم نوشیدنی‌های منوی کافه محدود نمی‌شوند؛ از واژه‌هایی که هنگام سفارش اسپرسو می‌شنوید تا مفاهیمی مثل اکستراکشن، پروفایل رست، فرآوری، سینگل اورجین، بادی و ده‌ها اصطلاح تخصصی دیگر، هرکدام بخشی از دنیای قهوه را توضیح می‌دهند. در این راهنما، اصطلاحات قهوه را از ۰ تا ۱۰۰ و در دسته‌بندی‌های مختلف بررسی کرده‌ایم تا این مطلب هم برای کسی که تازه با قهوه آشنا شده قابل استفاده باشد و هم برای باریستاها، کافه‌دارها و علاقه‌مندان حرفه‌ای قهوه به‌عنوان یک مرجع کامل و قابل مراجعه کاربرد داشته باشد.

اصطلاحات قهوه

اصطلاحات قهوه طیف گسترده‌ای از واژه‌ها را شامل می‌شود؛ از نام نوشیدنی‌ها و روش‌های دم‌آوری گرفته تا اصطلاحات مربوط به رست، آسیاب، فرآوری، طعم و عصاره‌گیری. در ادامه، تمامی اصطلاحات قهوه را از مفاهیم پایه تا واژه‌های تخصصی‌تر، به‌صورت دسته بندی‌شده و ساده بررسی می‌کنیم.

اصطلاحات قهوه بر اساس منوی کافی شاپ

در جدول زیر رایج‌ترین نوشیدنی‌های منوی کافی‌شاپ را لیست کرده‌ایم:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
اسپرسو Espresso شات قهوه غلیظ و پایه بسیاری از نوشیدنی‌های کافی‌شاپی
ریسترتو Ristretto شات اسپرسوی کوتاه‌تر با حجم کمتر و طعم غلیظ‌تر
لونگو Lungo اسپرسویی با آب بیشتر و زمان عصاره‌گیری طولانی‌تر
دوپیو Doppio دو شات اسپرسو در یک نوشیدنی
آمریکانو Americano اسپرسو رقیق‌شده با آب داغ
لاته Latte ترکیب اسپرسو، شیر بخار داده‌شده و لایه‌ای نازک از فوم
کاپوچینو Cappuccino ترکیب اسپرسو، شیر بخار داده‌شده و فوم شیر با بافت متعادل
فلت‌وایت Flat White اسپرسو با شیر میکروفوم و بافتی یکدست و لطیف
کورتادو Cortado ترکیب اسپرسو و مقدار تقریباً برابر شیر گرم
ماکیاتو Macchiato اسپرسو با مقدار کمی فوم یا شیر، با طعم غالب قهوه
موکا Mocha ترکیب اسپرسو، شکلات و شیر
آفوگاتو Affogato بستنی، معمولاً وانیلی، که با یک شات اسپرسو سرو می‌شود
کن‌پانا Con Panna اسپرسو که روی آن خامه زده‌شده قرار می‌گیرد

در صورت علاقه بیشتر میتوانید تمامی آیتم های منوی بار گرم و منوی بار سرد کافه را به طور کامل مشاهده کنید.

اصطلاحات سفارش قهوه در کافه

برای سفارش دقیق‌تر قهوه در کافه، آشنایی با اصطلاحات مربوط به نوع شات، دما، شیر، طعم‌دهنده و نحوه سرو می‌تواند به شما کمک کند:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
سینگل شات Single Shot یک شات اسپرسو در نوشیدنی
دبل شات Double Shot دو شات اسپرسو در نوشیدنی
شات اضافه Extra Shot افزودن یک شات اسپرسو به نوشیدنی
دی‌کف Decaf قهوه‌ای با مقدار بسیار کم کافئین
هاف‌کف Half-Caf ترکیبی از قهوه معمولی و دی‌کف برای کافئین کمتر
اسکینی Skinny نوشیدنی تهیه‌شده با شیر کم‌چرب یا بدون چربی، معمولاً بدون افزودنی‌های پرکالری
اکسترا هات Extra Hot درخواست سرو نوشیدنی با دمای بالاتر از حالت معمول
کاپوچینو درای Dry Cappuccino کاپوچینو با فوم بیشتر و شیر مایع کمتر
کاپوچینو وت Wet Cappuccino کاپوچینو با شیر بیشتر و فوم کمتر
آیس Iced نوشیدنی سرد که معمولاً همراه با یخ سرو می‌شود
سیروپ طعم‌دار Flavored Syrup افزودن سیروپ برای ایجاد طعم‌هایی مانند وانیل، کارامل یا فندق
شیر گیاهی Plant-based Milk شیرهای غیرلبنی مانند جو دوسر، بادام یا سویا
بیرون‌بر To Go نوشیدنی آماده‌شده برای مصرف خارج از کافه

اصطلاحات کارکنان کافه

برای درک بهتر فرآیند تهیه اسپرسو و کار باریستا، آشنایی با اصطلاحات فنی مربوط به عصاره‌گیری، تنظیم آسیاب، شیر و تجهیزات ضروری است:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
کرما Crema لایه کف‌مانند طلایی‌رنگ روی سطح اسپرسوی تازه عصاره‌گیری‌شده
پرتافیلتر Portafilter ابزار دسته‌داری که سبد قهوه را نگه می‌دارد و به هدگروپ متصل می‌شود
دوز Dose مقدار قهوه آسیاب‌شده‌ای که برای هر شات استفاده می‌شود
تمپ Tamping فشرده و یکدست کردن قهوه آسیاب‌شده داخل سبد پرتافیلتر
اکستراکشن Extraction فرآیند عبور آب از قهوه آسیاب‌شده و استخراج ترکیبات محلول آن
اوراکستراکشن Over Extraction استخراج بیش‌ازحد که معمولاً طعمی تلخ، خشک و گس ایجاد می‌کند
آندراکستراکشن Under Extraction استخراج ناکافی که معمولاً با طعم ترش، رقیق و ناپخته همراه است
چنلینگ قهوه Channeling ایجاد مسیرهای نامنظم آب در بستر قهوه و عصاره‌گیری نابرابر
ریشیو دم‌آوری Brew Ratio نسبت وزن قهوه خشک به وزن نوشیدنی نهایی، مانند ۱:۲
یلد Yield وزن نوشیدنی نهایی حاصل از عصاره‌گیری اسپرسو
پری اینفیوژن Pre-infusion خیس کردن اولیه قهوه با فشار کم پیش از شروع عصاره‌گیری اصلی
دایل‌این / کالیبره کردن Dialing In تنظیم آسیاب، دوز و زمان برای رسیدن به عصاره‌گیری مطلوب
استیم کردن شیر Steaming گرم کردن و ایجاد بافت مناسب در شیر با استفاده از بخار دستگاه اسپرسو
میکروفوم Microfoam فوم بسیار ریز و یکدست شیر که برای لاته و لاته‌آرت استفاده می‌شود
لاته آرت Latte Art ایجاد طرح روی سطح نوشیدنی با استفاده از فوم شیر

یکی از مفاهیم مهم در آماده‌سازی اسپرسو که نادیده گرفته می‌شود Distribution یا توزیع یکنواخت پودر قهوه در سبد است؛ توزیع نامناسب می‌تواند احتمال چنلینگ و عصاره گیری نابرابر را افزایش دهد.

اصطلاحات قهوه بر اساس طعم و عطر

برای توصیف دقیق ویژگی‌های حسی قهوه، باریستاها و قهوه‌دوستان از اصطلاحاتی برای بیان طعم، عطر، بافت و تجربه نوشیدن استفاده می‌کنند:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
اسیدیته Acidity ویژگی طعمی زنده و شاداب قهوه که می‌تواند یادآور مرکبات یا میوه‌ها باشد
بادی Body میزان حس وزن، غلظت و بافت قهوه در دهان
آروما Aroma رایحه‌ای که هنگام بو کردن قهوه، پیش و هنگام نوشیدن احساس می‌شود
نت طعمی Tasting Notes توصیف طعم‌ها و رایحه‌های قابل تشخیص در قهوه، مانند شکلات، مرکبات یا گل
افترتیست / فینیش Aftertaste / Finish طعم و حسی که پس از بلعیدن یا نوشیدن قهوه در دهان باقی می‌ماند
بالانس Balance هماهنگی میان ویژگی‌هایی مانند شیرینی، اسیدیته، تلخی و بادی
شیرینی Sweetness حس شیرین و دلپذیری که به‌صورت طبیعی در قهوه قابل تشخیص است
تلخی Bitterness یکی از مزه‌های پایه قهوه که در میزان مناسب می‌تواند بخشی از پروفایل متعادل آن باشد
کلین‌کاپ Clean Cup شفافیت طعمی قهوه و نبود مزه‌های ناخوشایند یا مزاحم در فنجان
کاپینگ Cupping روش استاندارد ارزیابی و مقایسه عطر، طعم و ویژگی‌های حسی قهوه

اصطلاحات رست و آسیاب قهوه

برای انتخاب قهوه و روش دم‌آوری مناسب، شناخت اصطلاحات مربوط به درجه رست، فرآیند رست و اندازه آسیاب اهمیت زیادی دارد:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
لایت رست Light Roast رست روشن با حفظ بیشتر ویژگی‌های ذاتی دانه و معمولاً اسیدیته بالاتر
مدیوم رست Medium Roast رست متوسط با تعادل بیشتر میان ویژگی‌های دانه، شیرینی و تلخی
دارک رست Dark Roast رست تیره با طعم‌های برشته‌تر، تلخی بیشتر و اسیدیته کمتر
فرست کرک First Crack مرحله‌ای در رست که دانه‌ها بر اثر آزاد شدن بخار و گاز با صدای ترکیدن شروع به ترک خوردن می‌کنند
سکند کرک Second Crack مرحله دوم ترک‌خوردن دانه‌ها که معمولاً با رست‌های تیره‌تر مرتبط است
دیگسینگ Degassing خروج تدریجی گازهای ایجادشده، به‌ویژه CO₂، از دانه قهوه پس از رست
آسیاب تیغه‌ای Blade Grinder آسیابی که با تیغه دانه‌ها را خرد می‌کند و معمولا یکنواختی کمتری دارد
آسیاب بِرِر Burr Grinder آسیابی که دانه را بین دو سطح دندانه‌دار خرد می‌کند و کنترل و یکنواختی بیشتری ارائه می‌دهد
آسیاب ریز Fine Grind اندازه آسیاب ریز که معمولاً برای اسپرسو مناسب است
آسیاب متوسط Medium Grind اندازه آسیاب متوسط که برای روش‌هایی مانند کمکس و برخی روش‌های فیلتری کاربرد دارد
آسیاب درشت Coarse Grind اندازه آسیاب درشت که معمولاً برای فرنچ‌پرس و روش‌های غوطه‌وری مناسب است

اصطلاحات دانه و فرآوری قهوه

برای شناخت تفاوت قهوه‌ها، بهتر است با اصطلاحات مربوط به گونه دانه، کیفیت، منشأ و روش فرآوری آشنا باشید:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
عربیکا Arabica یکی از مهم‌ترین گونه‌های تجاری قهوه با عطر و تنوع طعمی بالا
روبوستا Robusta گونه‌ای مقاوم‌تر با کافئین بیشتر و معمولاً بادی و تلخی بالاتر
لیبریکا Liberica گونه‌ای کمتر رایج با دانه‌های بزرگ و پروفایل عطری و طعمی متفاوت
قهوه سبز Green Coffee دانه قهوه خام و رست‌نشده که برای برشته‌کاری آماده می‌شود
سینگل اورجین Single Origin قهوه‌ای با منشأ مشخص که از یک منطقه، کشور یا مزرعه تهیه شده است
بلند / میکس Blend ترکیب دو یا چند نوع قهوه برای ایجاد پروفایل طعمی مشخص و متعادل
اسپشیالیتی Specialty Coffee قهوه‌ای با کیفیت بالا که بر اساس استانداردهای تخصصی ارزیابی و درجه‌بندی می‌شود
کامرشیال Commercial Coffee قهوه تولیدشده برای بازار عمومی و مصرف گسترده که معمولاً تمرکز آن بر قیمت و دسترسی است
فرآوری واشد Washed روشی که در آن بخش زیادی از گوشت میوه پیش از خشک‌کردن از دانه جدا می‌شود
فرآوری نچرال Natural دانه همراه با میوه قهوه خشک می‌شود و سپس میوه از آن جدا می‌شود
فرآوری هانی Honey روشی که بخشی از موسیلاژ میوه هنگام خشک‌کردن روی دانه باقی می‌ماند
پی‌بری Peaberry دانه‌ای تک‌قلو که به‌جای دو دانه معمول، به‌صورت یک دانه درون میوه رشد کرده است

اصطلاحات قهوه براساس روش های دم‌آوری و ابزار قهوه

برای انتخاب روش مناسب دم‌آوری، آشنایی با اصطلاحات مربوط به ابزارها و تکنیک‌های رایج تهیه قهوه به شما کمک می‌کند:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
پوراور Pour Over روش دم‌آوری دستی که در آن آب به‌صورت کنترل‌شده روی قهوه آسیاب‌شده ریخته می‌شود
وی ۶۰ V60 ابزار مخروطی پوراور با شیارهای مارپیچی که برای دم‌آوری دستی استفاده می‌شود
کمکس Chemex ابزار شیشه‌ای پوراور که با فیلتر کاغذی ضخیم، قهوه‌ای شفاف و تمیز تولید می‌کند
فرنچ پرس French Press روش غوطه‌وری که در آن قهوه با آب دم شده و سپس با پیستون فیلتر می‌شود
ایروپرس AeroPress ابزار دستی دم‌آوری که با ترکیب فشار و غوطه‌وری، قهوه تهیه می‌کند
موکاپات Moka Pot ابزار اجاقی که آب را تحت فشار بخار از قهوه عبور می‌دهد و نوشیدنی غلیظی تولید می‌کند
سایفون Siphon روش دم‌آوری با استفاده از فشار بخار و خلأ برای عبور آب از قهوه
کلد برو Cold Brew قهوه‌ای که با آب سرد یا دمای محیط و طی چند ساعت دم‌آوری می‌شود
قهوه ترک / جزوه Turkish Coffee / Cezve قهوه‌ای با آسیاب بسیار ریز که در جزوه یا ایبریک روی حرارت تهیه می‌شود
بلوم Bloom مرحله اولیه دم‌آوری که با ریختن کمی آب، گازهای محبوس در قهوه آزاد می‌شوند
کتری گردن‌غازی Gooseneck Kettle کتری با لوله باریک و خمیده برای کنترل دقیق جریان و سرعت ریختن آب

روش‌های دم‌آوری را می‌توان به‌طور کلی در دو گروه غوطه‌وری (Immersion) و عبور آب از بستر قهوه (Percolation) بررسی کرد؛ فرنچ پرس نمونه‌ای از غوطه‌وری و V60 نمونه‌ای از عبور آب از بستر قهوه است.

اصطلاحات قهوه بر روی بسته بندی

برای خواندن اطلاعات روی بسته قهوه، این اصطلاحات به شما کمک می‌کنند منشأ، کیفیت، تازگی و نحوه تأمین دانه را بهتر ارزیابی کنید:

اسم فارسی انگلیسی توضیح کوتاه
تاریخ رست Roast Date تاریخی که دانه قهوه برشته شده و برای ارزیابی تازگی قهوه اهمیت دارد
ارتفاع کشت MASL ارتفاع محل کشت قهوه از سطح دریا که می‌تواند بر ویژگی‌های دانه و پروفایل طعمی اثر بگذارد
واریته Varietal نوع یا رقم گیاه قهوه، مانند Bourbon، Typica یا Caturra
نمره کاپینگ / امتیاز SCA Cupping Score / SCA Score امتیازی که برای ارزیابی کیفیت حسی قهوه بر اساس یک سیستم امتیازدهی تخصصی استفاده می‌شود
کیو گریدر Q Grader ارزیاب حرفه‌ای قهوه که برای سنجش و توصیف کیفیت حسی دانه آموزش و گواهی تخصصی دارد
لات Lot مقدار مشخصی از قهوه که با منشأ، مزرعه یا ویژگی‌های تولیدی مشخص تفکیک شده است
میکرولات Microlot لات کوچک و تفکیک‌شده با ویژگی‌ها یا منشأ مشخص که معمولاً برای قهوه‌های خاص‌تر استفاده می‌شود
فِرتِرِید Fair Trade چارچوب تجاری با استانداردهای مشخص برای شرایط خرید و تجارت منصفانه‌تر با تولیدکنندگان
دایرکت ترید Direct Trade مدل تأمین قهوه با ارتباط مستقیم‌تر میان خریدار و تولیدکننده، بدون تعریف یک استاندارد واحد جهانی
دریچه یک‌طرفه One-way Valve دریچه‌ای روی بسته که اجازه خروج گازهای قهوه را می‌دهد و مانع ورود هوا به داخل بسته می‌شود

اصطلاحات رایج قهوه اما اشتباه در ایران

برای جلوگیری از اشتباه در خرید یا سفارش قهوه، بعضی اصطلاحات رایج در ایران نیاز به یک توضیح کوتاه دارند؛ چون گاهی یک روش دم‌آوری، نام برند یا شیوه سرو با نوع دانه اشتباه گرفته می‌شود:

اصطلاح رایج برداشت اشتباه تعریف دقیق‌تر
قهوه فرانسه یک نوع دانه یا گونه قهوه معمولا در ایران به قهوه‌ای با آسیاب درشت و مناسب فرنچ‌پرس یا روش‌های فیلتری گفته می‌شود؛ «فرانسه» گونه یا نوع دانه نیست.
قهوه اسپرسو نوع خاصی از دانه قهوه اسپرسو روش تهیه و عصاره‌گیری است، نه گونه دانه. هر دانه قهوه را می‌توان با تنظیم مناسب برای اسپرسو استفاده کرد.
نسکافه نام عمومی تمام قهوه‌های فوری Nescafé یک برند است؛ اصطلاح عمومی برای این گروه «قهوه فوری» (Instant Coffee) است.
قهوه عربی همان عربیکا قهوه عربی به سبک تهیه یا فرهنگ مصرف قهوه در کشورهای عربی اشاره دارد، در حالی که عربیکا (Arabica) یک گونه مهم قهوه است.
قهوه ترک یک نوع دانه قهوه قهوه ترک روش تهیه است که با قهوه بسیار ریزآسیاب‌شده در جزوه یا ایبریک آماده می‌شود؛ دانه مخصوصی به نام «دانه قهوه ترک» وجود ندارد.
قهوه فرانسه در مقابل اسپرسو دو نوع دانه متفاوت تفاوت اصلی به روش دم‌آوری، اندازه آسیاب و در برخی موارد درجه رست مربوط است، نه اینکه دانه‌ها دو نوع متفاوت باشند.
قهوه ۱۰۰٪ عربیکا عربیکا یعنی حتما کیفیت بالا عربیکا نام گونه است و به‌تنهایی تضمین کننده کیفیت نیست؛ منشا، واریته، فرآوری، رست و نگهداری نیز اهمیت دارند.
قهوه ۱۰۰٪ روبوستا قهوه بی‌کیفیت روبوستا یک گونه متفاوت از قهوه است و کیفیت آن به خاستگاه، فرآوری و انتخاب دانه بستگی دارد؛ الزاما معادل قهوه بی‌کیفیت نیست.

خلاصه مقاله اصطلاحات قهوه

شناخت اصطلاحات قهوه فقط برای باریستاها و افراد حرفه‌ای کاربرد ندارد و می‌تواند به هر کسی در انتخاب دانه، سفارش نوشیدنی، خرید قهوه و دم‌آوری بهتر کمک کند. در این راهنما بیش از ۱۰۰ اصطلاح را از مفاهیم پایه‌ای مثل اسپرسو، لاته، رست و آسیاب تا اصطلاحات تخصصی‌تری مانند اکستراکشن، دایل‌این، میکرولات و روش‌های فرآوری بررسی کردیم. لازم نیست همه این واژه‌ها را یک‌باره یاد بگیرید؛ با شناخت اصطلاحات مرتبط با روش مصرف و دم‌آوری مورد علاقه‌تان شروع کنید و به‌مرور سراغ مفاهیم تخصصی‌تر بروید.

منبع: coffeebros.com

سید مصطفی زرگران قمی

سید مصطفی زرگران قمی

من سید مصطفی زرگران قمی، بیش از یک دهه است که در حوزه قهوه تخصصی فعالیت می‌کنم؛ دانش قهوه را به‌صورت عملی و مستمر از زنجیره تامین تا رست تخصصی و ارزیابی کیفی آموخته‌ام. در مقالات می کافه تلاش می‌کنم تجربه‌های واقعی، دانش تخصصی و دیدگاهی مبتنی بر استانداردهای روز صنعت قهوه را با مخاطبان به اشتراک بگذارم تا انتخاب و درک بهتری از دنیای قهوه داشته باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره انتخاب قهوه برای کافه