رست قهوه چیست؟ + انواع رست قهوه

رست قهوه چیست

رست قهوه فرآیندی است که دانه سبز را به قهوه‌ای خوش‌عطر و آماده آسیاب و دم‌آوری تبدیل می‌کند. درجه برشته‌کاری بر اسیدیته، تلخی، شیرینی و حس دهانی قهوه اثر می‌گذارد؛ به همین دلیل، یک دانه با رست روشن می‌تواند طعمی میوه‌ای‌تر و با رست تیره، طعمی برشته‌تر داشته باشد. شناخت انواع رست و تفاوت‌های آن‌ها کمک می‌کند قهوه را متناسب با ذائقه و روش دم‌آوری خود انتخاب کنید.

رست قهوه چیست؟

رست قهوه همان فرآیند حرارت دادن و برشته کردن دانه‌های سبز و خام قهوه است تا به قهوه‌ای خوش عطر، خوش‌طعم و قهوه ای رنگ تبدیل شوند. در این فرآیند، دانه‌های قهوه سبز در دماهای مختلف (معمولا بین 197 تا 225 درجه سانتی‌گراد) و در مدت زمان مشخصی حرارت می‌بینند. در طول روست قهوه واکنش‌های شیمیایی متعددی اتفاق می‌افتد که باعث تغییر رنگ، عطر و طعم دانه‌ها می‌شود.

رست قهوه یعنی چه

در طول رست، دانه‌ها بخشی از رطوبت خود را از دست می‌دهند، حجیم‌تر و شکننده‌تر می‌شوند و ترکیبات عطری تازه‌ای در آن‌ها شکل می‌گیرد. یکی از واکنش‌های مهم این مرحله، واکنش میلارد میان قندها و اسیدهای آمینه است که به ایجاد رنگ قهوه‌ای و عطرهای برشته کمک می‌کند. با پیشروی رست، اسیدیته کاهش می‌یابد و طعم‌های برشته و تلخ برجسته‌تر می‌شوند؛ بنابراین، هدف رست فقط تیره‌کردن دانه نیست، بلکه رسیدن به تعادل مطلوب عطر و طعم است.

انواع رست قهوه

به طور کلی رست قهوه به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند که عبارتست از:

  1. قهوه لایت رست (Light Roast)؛
  2. قهوه مدیوم رست (Medium Roast)؛
  3. قهوه دارک رست (Dark Roast).

در ادامه به توضیحات بیشتر درباره انواع درجه رست قهوه می‌پردازیم:

 

انواع رست قهوه

 

قهوه لایت رست (Light Roast)

در قهوه لایت رست یا رست روشن، دانه‌ها تا دمای حدود 197 تا 202 درجه سانتی گراد برشته می‌شوند. دانه‌ها بعد از اولین ترک (First Crack) که ناشی از خروج بخار است، آماده می شوند. قهوه رست روشن نسبت به رست متوسط و تیره بیشتر طعم‌های طبیعی و اصلی دانه را حفظ می‌کند و اسیدیته قهوه بالاتر است. همچنین شیرینی ملایم، و عطرهای گلی و میوه‌ای دارد؛ رنگ آن نیز قهوه‌ای روشن و سطح دانه‌ها خشک است.

 

قهوه لایت رست چیست؟

 

قهوه مدیوم رست (Medium Roast)

قهوه مدیوم رست در دمای حدود 202 تا 208 درجه سانتی گراد رست می‌شود؛ قهوه با روست متوسط تعادلی عالی بین قهوه لایت رست و قهوه دارک رست ایجاد می‌کند. رست متوسط ترکیبی از اسیدیته، شیرینی و بادی (Body) کامل‌تر دارد. برخی از طعم‌های میوه‌ای منشا دانه هنوز حفظ شده‌اند، اما قهوه کمی غنی‌تر و متعادل‌تر است. برای دم‌آوری به روش‌هایی مانند فرنچ پرس یا کلد برو ایده‌آل است.

 

قهوه مدیوم رست چیست؟

 

دانه‌های مدیوم رست پس از ترک اول و پیش از شروع ترک دوم از دستگاه خارج می‌شوند و سطح آن‌ها اغلب خشک و بدون درخشش روغنی محسوس است. نت‌های کاراملی، آجیلی و شکلات شیری در این رست رایج‌اند؛ البته طعم نهایی به نوع دانه و روش فرآوری هم بستگی دارد. برای تجربه طعم‌های کاراملی و آجیلی با تلخی ملایم، می‌توانید هنگام خرید قهوه مدیوم رست، نت‌های طعمی درج‌شده روی بسته را با ذائقه خود تطبیق دهید.

قهوه دارک رست (Dark Roast)

در قهوه دارک رست، دانه‌ها تا دمای حدود 208 تا 225 درجه سانتی گراد برشته می‌شوند . قهوه دارک رست تیره‌ترین رنگ را دارد، سطح آن کمی روغنی است و طعم‌هایی دودی، شکلاتی و کاراملی ایجاد می‌کند. اسیدیته آن کم و تلخی آن بیشتر است. قهوه با رست تیره بدنه‌ای سنگین و عطری قوی دارد و برای اسپرسو، لاته و کاپوچینو انتخاب محبوبی است.

 

قهوه دارک رست چیست؟

تفاوت قهوه مدیوم رست و قهوه دارک رست

تفاوت قهوه مدیوم رست و دارک رست در میزان برشته کاری و طعم آن‌ها است؛ مدیوم رست اسیدیته متعادل‌تر و طعم‌های میوه‌ای، آجیلی یا شکلاتی مشخص‌تری دارد، اما دارک رست به‌دلیل برشته‌کاری بیشتر، تلخ‌تر و کم‌اسیدیته‌تر است و طعم‌های برشته و دودی در آن بیشتر احساس می‌شود. اگر طعم متعادل‌تر می‌خواهید، مدیوم رست انتخاب مناسبی است؛ اما اگر قهوه‌ای با تلخی بیشتر و طعم برشته‌تر می‌پسندید، خرید قهوه دارک رست می‌تواند با ذائقه شما سازگارتر باشد.

طبق توضیح لاواتزا، تلخی بیشتر دارک رست الزاما نشانه کافئین بیشتر نیست؛ در مقایسه وزن یکسان از یک نوع قهوه، میزان کافئین مدیوم و دارک رست معمولا نزدیک است. بنابراین، طعم تلخ‌تر را با انرژی‌بخشی بیشتر یکی ندانید.

مقایسه قهوه با رست های روشن، متوسط و دارک

در جدول زیر به صورت خلاصه و کاربردی ویژگی های هر رست قهوه را مقایسه کرده‌ایم:

ویژگی رست روشن رست متوسط رست تیره
دمای برشته‌کاری ۱۹۷ تا ۲۰۲ درجه سانتی‌گراد ۲۰۲ تا ۲۰۸ درجه سانتی‌گراد ۲۰۸ تا ۲۲۵ درجه سانتی‌گراد
زمان کل برشته‌کاری ۴ تا ۶ دقیقه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ۱۲ تا ۲۰ دقیقه
مقیاس آگترون ۷۵ تا ۹۵ ۵۵ تا ۶۵ ۲۵ تا ۴۵
سطح اسیدیته (pH) ۴٫۹۰ تا ۵٫۳۰ ۴٫۸۰ تا ۵٫۱۰ ۴٫۸۵ تا ۵٫۱۰
مواد جامد محلول (TDS) ۱٫۲٪ تا ۱٫۴٪ ۱٫۱۵٪ تا ۱٫۳۵٪ ۱٫۱۵٪ تا ۱٫۳۵٪
مقدار کافئین (درصد وزنی) ۱٫۱۱٪ تا ۱٫۱۵٪ ۱٫۱۰٪ تا ۱٫۲۴٪ ۱٫۰۲٪ تا ۱٫۱۴٪
افت رطوبت (%) ۱۰٪ تا ۱۲٪ ۱۲٪ تا ۱۴٪ ۱۶٪ تا ۱۸٪
افت وزن (در ۱۰۰ گرم دانه سبز) حدود ۱۰ تا ۱۲ گرم حدود ۱۲ تا ۱۴ گرم حدود ۱۶ تا ۱۸ گرم
رنگ دانه قهوه‌ای روشن قهوه‌ای متوسط تقریباً سیاه
شاخص برشتگی ۰٫۴۵ ۰٫۸۶ ۱٫۸۴
ترکیبات فرار و غیرفرار اسید کلروژنیک، تریگونلین، کافئین و مواد جزئی واکنش میلارد کاهش اسید کلروژنیک، افزایش ملانوئیدین‌ها، تریگونلین و مواد واکنش میلارد سطح بالای پیریدین‌ها، فوران‌ها، 5-HMF و کاهش اسید کلروژنیک
مقدار روغن (%) کم، معمولا کمتر از ۰٫۵٪ متوسط، معمولا حدود ۱٫۰٪ زیاد، حدود ۲٫۰٪ تا ۲٫۵٪
فعالیت آنتی‌اکسیدانی (mg TE/g) ۸۸٫۷۲ ۸۴٫۶۱ ۷۸٫۷۶
ترکیبات معطر غالب نت‌های گل و میوه‌ای با سطح بالاتر اسید کلروژنیک و کمتر پیریدین افزایش پیریدین‌ها، فوران‌ها و آلدهیدها با طعم متعادل نت‌های دودی، شکلاتی و سوخته با سطح بالای پیریدین‌ها و فوران‌ها

مراحل رست قهوه

رست قهوه یک فرآیند چندمرحله‌ای است که در هر مرحله آن، دانه سبز تغییرات مشخصی در رنگ، بو و ساختار پیدا می‌کند. شناخت این مراحل به شما کمک می‌کند بهتر بفهمید چرا قهوه لایت رست، مدیوم رست و دارک رست تا این حد با هم متفاوت‌اند. به‌طور کلی رست قهوه از چهار مرحله اصلی تشکیل می‌شود:

  1. مرحله خشک شدن: در دقایق اول، رطوبت دانه سبز تبخیر می‌شود و رنگ آن کم‌کم به زرد روشن تغییر می‌کند؛ در این مرحله بویی شبیه علف یا کاه تازه به مشام می‌رسد.
  2. مرحله قهوه‌ای شدن: با بالا رفتن دما، واکنش میلارد (Maillard) و کاراملی شدن قندها آغاز می‌شود. دانه قهوه‌ای می‌شود و عطری شبیه نان برشته و کارامل پیدا می‌کند.
  3. ترک اول: در حدود ۱۹۷ درجه سانتی‌گراد، بخار و گاز داخل دانه با صدایی شبیه ترکیدن ذرت بوداده خارج می‌شود. قهوه لایت رست درست بعد از همین مرحله از دستگاه خارج می‌شود و قهوه مدیوم رست کمی بعد از آن.
  4. ترک دوم: در دماهای نزدیک به ۲۲۵ درجه سانتی‌گراد، ساختار دانه شروع به شکستن می‌کند و روغن‌های داخلی آن به سطح می‌آیند. قهوه دارک رست در نزدیکی یا ابتدای همین مرحله آماده می‌شود.

روست قهوه

نکته مهم: به فاصله زمانی بین شروع ترک اول تا خارج کردن قهوه از دستگاه رست، «زمان توسعه» گفته می‌شود. هرچه این زمان کوتاه‌تر باشد، اسیدیته و طعم‌های میوه‌ای دانه بیشتر حفظ می‌شود؛ و هرچه طولانی‌تر شود، قندهای دانه بیشتر کاراملی می‌شوند و قهوه شیرین‌تر، کم‌اسیدتر و در ادامه تلخ‌تر می‌شود. رُستر با تنظیم همین چند دقیقه، طعم نهایی قهوه را شکل می‌دهد.

بیشتر بخوانید: محاسبه هزینه هر شات اسپرسو

بهترین رست قهوه برای هر روش دم آوری

انتخاب رست مناسب به روش دم‌آوری، ذائقه و مصرف قهوه با شیر یا بدون شیر بستگی دارد. رست‌های روشن تا متوسط برای برجسته‌کردن طعم‌های میوه‌ای و گلی انتخاب می‌شوند، اما رست‌های متوسط تا تیره برای تجربه طعم‌های شکلاتی و برشته، مخصوصا در نوشیدنی‌های شیری، رایج‌ترند. جدول زیر نقطه شروعی برای انتخاب است و یک قاعده قطعی محسوب نمی‌شود.

روش دم‌آوری رست پیشنهادی برای شروع ویژگی طعمی مورد انتظار
V60 و کمکس لایت تا مدیوم برجسته‌شدن طعم‌های میوه‌ای، گلی و ویژگی‌های خاستگاه
فرنچ‌پرس مدیوم تا مدیوم‌دارک طعم‌های متعادل، آجیلی و شکلاتی
کولدبرو مدیوم تا دارک طعم‌های شکلاتی و برشته، مناسب ترکیب با یخ یا شیر
اسپرسو مدیوم تا دارک تعادل شیرینی و تلخی با طعم‌های کاراملی و شکلاتی
لاته و کاپوچینو مدیوم تا دارک حفظ حضور طعم قهوه در ترکیب با شیر

این پیشنهادها قابل تغییرند؛ برای مثال، رست روشن هم برای اسپرسو استفاده می‌شود و انتخاب نهایی به طعم دلخواه و تنظیم دستور عصاره‌گیری بستگی دارد.

خلاصه مقاله رست قهوه چیست

رست قهوه یعنی برشته کردن دانه‌های خام و سبز با حرارت کنترل‌شده تا عطر و طعم قهوه در آن‌ها شکل بگیرد و رنگشان قهوه‌ای شود. اگر طعم‌های میوه‌ای و اسیدیته برجسته‌تر را می‌پسندید، رست روشن، اگر تعادل طعمی می‌خواهید، رست متوسط و اگر تلخی و طعم‌های برشته را ترجیح می‌دهید، رست تیره نقطه شروع مناسبی است. هنگام خرید، علاوه بر درجه رست، به نوع دانه، نت‌های طعمی و روش مصرف توجه کنید و به یاد داشته باشید که رنگ تیره‌تر و تلخی بیشتر، الزاماً به معنای کافئین بیشتر نیست.

سید مصطفی زرگران قمی

سید مصطفی زرگران قمی

من سید مصطفی زرگران قمی، بیش از یک دهه است که در حوزه قهوه تخصصی فعالیت می‌کنم؛ دانش قهوه را به‌صورت عملی و مستمر از زنجیره تامین تا رست تخصصی و ارزیابی کیفی آموخته‌ام. در مقالات می کافه تلاش می‌کنم تجربه‌های واقعی، دانش تخصصی و دیدگاهی مبتنی بر استانداردهای روز صنعت قهوه را با مخاطبان به اشتراک بگذارم تا انتخاب و درک بهتری از دنیای قهوه داشته باشند.

4 thoughts on “رست قهوه چیست؟ + انواع رست قهوه”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره انتخاب قهوه برای کافه