قهوه تخصصی
قهوه ترکیبی
اکسسوری قهوههر کیلو قهوه چند شات می شود؟ + نحوه محاسبه هزینه هر شات اسپرسو
هنگام خرید قهوه شاید این سوال برایتان پیش آمده باشد که یک بسته یک کیلویی تا چه مدت برای شما کافی است. بهطور متوسط، یک کیلو قهوه بین ۱۱۱ تا ۱۴۲ شات سینگل یا حدود ۴۵ تا ۷۰ دبلشات اسپرسو میدهد؛ اما این عدد همیشه ثابت نیست. مقدار قهوه مصرفی در هر شات، نوع دستگاه اسپرسوساز، درجه آسیاب و حتی میزان پرت قهوه میتوانند نتیجه نهایی را تغییر دهند. اگر میخواهید بدانید از یک کیلو قهوه چند شات میتوان گرفت و این عدد چه تأثیری بر هزینه هر فنجان یا قیمت گذاری منوی کافه دارد، در ادامه تمام محاسبات را بهصورت دقیق و کاربردی بررسی میکنیم.
هر کیلو قهوه چند شات اسپرسو است؟
تعداد شات اسپرسو از هر کیلوگرم قهوه به میزان قهوه مصرفی در هر شات بستگی دارد. در کافهها، بسته به دوز مورد استفاده، از هر کیلوگرم قهوه میتوان حدود ۷۲ تا ۸۲ شات سینگل یا ۴۸ تا ۵۵ شات دبل تهیه کرد. برای مثال، اگر برای هر شات سینگل حدود ۱۲ گرم و برای هر شات دبل حدود ۱۸ تا ۲۰ گرم قهوه استفاده شود، بهترتیب حدود ۸۳ شات سینگل و ۵۰ تا ۵۵ شات دبل به دست میآید. بنابراین عدد نهایی به دوز قهوه، نوع بسکت و دستورالعمل عصاره گیری بستگی دارد.
جدول تعداد شات قهوه از یک کیلو براساس دوز مصرفی
برای محاسبه تعداد شات، کافی است ۱۰۰۰ گرم را بر دوز مصرفی هر عصارهگیری تقسیم کنید. اعداد جدول زیر تئوری هستند و پرت قهوه در آنها محاسبه نشده است:
| دوز مصرفی | نوع شات رایج | تعداد شات از یک کیلو |
|---|---|---|
| ۷ گرم | سینگل کلاسیک | حدود ۱۴۲ شات |
| ۸ گرم | سینگل | ۱۲۵ شات |
| ۹ گرم | سینگل | حدود ۱۱۱ شات |
| ۱۰ گرم | سینگل قوی | ۱۰۰ شات |
| ۱۴ گرم | دبل کلاسیک | حدود ۷۱ شات |
| ۱۶ گرم | دبل | حدود ۶۲ شات |
| ۱۸ گرم | دبل رایج کافهای | حدود ۵۵ شات |
| ۲۰ گرم | دبل کافهای | ۵۰ شات |
| ۲۱ گرم | دبل پرحجم | حدود ۴۷ شات |
| ۲۲ گرم | دبل پرحجم | حدود ۴۵ شات |
برای هر شات اسپرسو چند گرم قهوه لازم است؟
بهطور استاندارد در کافهها، برای یک شات اسپرسو 7 تا 13 گرم و برای شات دوبل 14 تا 20 گرم قهوه مصرف میشود؛ این بازههای گفته شده به دلیل نوع دستگاه و سبک عصاره گیری متفاوت است.
برای بررسی دقیقتر استاندارد دوز اسپرسو، توضیحی از Specialty Coffee Association (SCA)، معتبرترین مرجع بینالمللی آموزش و استانداردهای قهوه، را در ادامه آوردهایم:
Espresso is a 25–35ml (.85–1.2 ounce [×2 for double]) beverage prepared from 7–9 grams (14–18 grams for a double) of coffee through….
ترجمه فارسی: اسپرسو یک نوشیدنی ۲۵ تا ۳۵ میلیلیتری (۰.۸۵ تا ۱.۲ اونس [×۲ برای دبل]) است که از ۷ تا ۹ گرم (۱۴ تا ۱۸ گرم برای دبل) قهوه تهیه میشود.
چه عواملی تعداد شات قهوه از یک کیلو را تغییر میدهند؟
تعداد نهایی شاتهای قابلاستخراج از یک کیلو قهوه به طور معمول به 5 عامل زیر بستگی دارد:
- دوز مصرفی؛
- درجه آسیاب؛
- نوع دستگاه؛
- نوع رست؛
- پرت قهوه در فرایند آماده سازی.
در ادامه به بررسی بیشتر هریک از این موارد میپردازیم:
دوز مصرفی
دوز مصرفی اصلیترین عامل در تعیین تعداد شات از یک کیلوگرم قهوه است. هرچه مقدار قهوه استفادهشده در هر شات بیشتر باشد، تعداد شات کمتری از یک کیلوگرم به دست میآید.
برای مثال، با دوز ۹ گرم میتوان از یک کیلوگرم قهوه حدود ۱۱۱ شات تهیه کرد، درحالیکه دوز ۱۸ گرم حدود ۵۵ شات به دست میدهد. به همین دلیل، تفاوت چند گرم در دوز هر عصارهگیری میتواند در مقیاس یک کیلوگرم، اختلاف قابلتوجهی در تعداد شات ایجاد کند.
درجه آسیاب
درجه آسیاب بهطور مستقیم تعداد شاتهای یک کیلو قهوه را تعیین نمیکند، اما میتواند از طریق تغییر دوز و تنظیمات عصارهگیری بر میزان مصرف قهوه تأثیر بگذارد.
برای مثال، تغییر درجه آسیاب ممکن است برای رسیدن به زمان و میزان عصارهگیری مناسب، نیاز به تغییر دوز یا تنظیم مجدد دستور تهیه داشته باشد. بنابراین اگر با تغییر آسیاب، مقدار قهوه مصرفی هر شات نیز تغییر کند، تعداد شات قابل تهیه از یک کیلوگرم هم تغییر خواهد کرد.
نوع دستگاه اسپرسو
نوع دستگاه و بهخصوص ظرفیت بسکت میتواند بر دوز مورد استفاده در هر عصارهگیری تاثیر بگذارد. برای نمونه، بسکتهای سینگل برای دوزهای پایینتر و بسکتهای دوبل برای دوزهای بالاتر استفاده میشوند.
با این حال، نمیتوان برای همه دستگاههای اتوماتیک یا نیمهاتوماتیک یک دوز ثابت تعیین کرد؛ زیرا مقدار قهوه مصرفی به مدل دستگاه، تنظیمات آن، نوع بسکت و دستورالعمل تهیه اسپرسو بستگی دارد.
همچنین بخشی از قهوه ممکن است در آسیاب، دوزر یا مسیر انتقال باقی بماند. این مقدار پرت باعث میشود تعداد واقعی شاتها کمی کمتر از مقدار محاسبهشده به روش تئوری باشد.
نوع رست
نوع رست نیز میتواند بهصورت غیرمستقیم بر تعداد شاتها تأثیر بگذارد. دانههای تیرهتر به دلیل کاهش رطوبت و تغییر ساختار دانه، چگالی حجمی پایینتری نسبت به دانههای روشنتر دارند. در نتیجه، مقدار مشخصی قهوه برحسب وزن میتواند حجم متفاوتی اشغال کند.
با این حال، تعداد شات از یک کیلوگرم بر اساس وزن دوز محاسبه میشود، نه حجم قهوه. بنابراین تفاوت چگالی رست بهتنهایی باعث تغییر تعداد شات نمیشود؛ زمانی تعداد شات تغییر میکند که تفاوت رست باعث شود باریستا دوز وزنی متفاوتی برای دستور عصارهگیری انتخاب کند.
پرت قهوه در مراحل آمادهسازی
بخشی از دانههای قهوه در مراحل آسیاب، توزیع داخل بسکت و تمیز کردن گروپهد هدر میرود. این میزان اتلاف شاید در هر شات ناچیز به نظر برسد، اما در مصرف روزانه یک کافه یا در مقیاس یک کیلوگرم قهوه، تعداد شاتهای قابل تهیه را کاهش میدهد.
نحوه محاسبه هزینه هر شات اسپرسو
هزینه هر شات از تقسیم قیمت خرید هر کیلو قهوه بر تعداد شات های اسخراج شده از آن بهدست میآید. فرمول محاسبه هزینه قهوه هر شات به صورت زیر میباشد:
هزینه هر شات = قیمت یک کیلو قهوه ÷ تعداد شات قابل استخراج از همان یک کیلو
برای اینکه فرمول را روی هر دو نوع شات پیاده کنید دو مرحله زیر را انجام دهید:
- ابتدا با تقسیم ۱۰۰۰ بر دوز مصرفی، تعداد شات قابلاستخراج از یک کیلو را مشخص کنید.
- سپس قیمت روز خرید هر کیلو قهوه را بر همان عدد تقسیم کنید تا هزینه خام هر شات بهدست بیاید.
فرمول بالا تنها هزینه ماده اولیه قهوه را محاسبه میکند. اگر قصد تعیین قیمت فروش نوشیدنیها را دارید، بهتر است هزینههای دیگری را نیز به آن اضافه کنید، از جمله:
- شیر و سایر مواد اولیه؛
- لیوان یا فنجان و لوازم سرو؛
- استهلاک دستگاه اسپرسوساز و آسیاب؛
- هزینه برق، آب و مواد مصرفی؛
- حقوق نیروی انسانی؛
- میزان پرت قهوه در فرآیند آماده سازی.
با در نظر گرفتن این هزینهها، قیمت نهایی نوشیدنی بر اساس هزینه واقعی کسبوکار محاسبه میشود و سپس حاشیه سود مناسب به آن اضافه خواهد شد.
میزان پرت قهوه در کافهها
پرت قهوه در فرایند آمادهسازی، عدد محاسبهشده در بخشهای قبل را کاهش میدهد و باعث میشود تعداد شات واقعی قابلفروش از یک کیلو، کمتر از عددی که روی کاغذ محاسبه کردیم باشد.
دلایل رایج پرت قهوه در کافه
پرت قهوه میتواند در مراحل مختلف آمادهسازی اسپرسو اتفاق بیفتد و باعث شود تعداد واقعی شاتهای قابل تهیه از یک کیلوگرم، کمتر از مقدار تئوری باشد. مقدار این پرت ثابت نیست و به عواملی مانند دقت دوزینگ، نوع آسیاب، تجهیزات مورد استفاده و مهارت باریستا بستگی دارد. بخشی از قهوه نیز ممکن است داخل آسیاب یا مسیر خروجی آن باقی بماند یا هنگام انتقال قهوه به بسکت از دست برود.
بخش دیگری از این اتلاف در مرحله آسیاب رخ میدهد، جایی که ذرات ریز قهوه به دیوارههای داخلی دستگاه میچسبند؛ بخش دیگر هنگام انتقال قهوه از آسیاب به بسکت و تمیزکاری گروپهد از بین میرود. باریستاهای کمتجربهتر پرت بیشتری دارند، چون هنوز به دقت لازم در دوزینگ و توزیع یکنواخت قهوه در بسکت نرسیدهاند.
میزان پرت قهوه را چگونه کاهش دهیم؟
پرتی قهوه چیزی در حدود ۵ تا ۱۰ درصد وزن دوز مصرفی، است؛ اگر از این بازه بیشتر شد، نشانه نیاز به دقت بیشتر در فرایند تهیه قهوه است. برای کاهش پرت قهوه، این اقدامات بیشترین تاثیر را دارند:
- کالیبراسیون منظم آسیاب: تنظیم دقیق آسیاب متناسب با نوع دانه و رطوبت محیط، از هدررفت ذرات ریز جلوگیری میکند.
- استفاده از ترازوی دیجیتال: استفاده از ترازو بهجای تخمین چشمی، پرت ناشی از دوزینگ نادرست را به مقدار قابل توجهی کاهش میدهد.
- آموزش دوزینگ دقیق به باریستا: تسلط بر تکنیکهای توزیع یکنواخت (Distribution) و تمپ صحیح، احتمال ریزش قهوه در حین آمادهسازی را کم میکند.
خلاصه مقاله هر کیلو قهوه چند شات است
تعداد شات قابل استخراج از یک کیلو قهوه عددی ثابت نیست و بین ۱۱۱ تا ۱۴۲ شات سینگل یا ۴۵ تا ۷۰ شات دبل متغیر است. این بازه به دوز مصرفی، نوع دستگاه، درجه آسیاب و میزان پرت قهوه در فرایند آمادهسازی بستگی دارد. برای رسیدن به عدد دقیقتر، بهتر است دوز مصرفی خودتان را با ترازو اندازه بگیرید و همان را در فرمول ۱۰۰۰ گرم تقسیم بر دوز جایگذاری کنید. کافهداران هم با محاسبه هزینه هر شات بر همین اساس، میتوانند قیمتگذاری منو را دقیقتر و سودآورتر انجام دهند.
سوالات متداول
در ادامه به سوالات پرتکرار شما درباره این مقاله پاسخ خواهیم داد:
آیا یک کیلو قهوه برای مصرف خانگی زیاد است؟
برای مصرف خانگی، میزان ماندگاری یک کیلو قهوه به تعداد مصرف روزانه بستگی دارد. اگر روزانه دو شات دبل اسپرسو تهیه کنید، یک کیلو قهوه با دوز ۱۸ گرمی حدود ۲۷ روز برایتان کافی خواهد بود.
یک بسته ۲۵۰ گرمی قهوه چند شات اسپرسو میدهد؟
با دوز ۱۸ گرم، از ۲۵۰ گرم قهوه حدود ۱۳ تا ۱۴ شات دبل میتوان تهیه کرد. در دوزهای پایینتر، تعداد شات بیشتر خواهد شد.
آیا قهوه دانه و قهوه آسیابشده تعداد شات متفاوتی میدهند؟
خیر، اگر وزن قهوه مصرفی در هر شات یکسان باشد، تعداد شات تفاوتی ندارد. البته قهوه آسیابشده ممکن است هنگام انتقال یا دوزینگ، پرت بیشتری نسبت به دانه داشته باشد.
آیا با افزایش مقدار قهوه در بسکت، کیفیت اسپرسو بهتر میشود؟
لزومی ندارد. افزایش دوز فقط مقدار قهوه مصرفی را بالا میبرد و باید با ظرفیت بسکت، درجه آسیاب و نسبت عصارهگیری هماهنگ باشد؛ در غیر این صورت ممکن است کیفیت شات کاهش پیدا کند.
آیا هر نوع قهوه برای اسپرسو تعداد شات یکسانی میدهد؟
بله، اگر دوز وزنی مصرفی یکسان باشد، نوع دانه، عربیکا یا روبوستا بودن و ترکیب قهوه تعداد شات را تغییر نمیدهد. تفاوت زمانی ایجاد میشود که برای هر نوع قهوه دوز متفاوتی استفاده کنید.
